اگر تسمه تایم پاره شود، چه می‌شود؟

تسمه تایم یکی از قطعات کلیدی و در عین حال کمتر دیده‌شده در موتور خودرو است، که نقش بسیار مهمی در عملکرد صحیح موتور ایفا می‌کند. این قطعه وظیفه دارد حرکت میل‌لنگ را به میل‌سوپاپ منتقل کند تا باز و بسته شدن سوپاپ‌ها دقیقاً در زمان مناسب و هماهنگ با حرکت پیستون‌ها انجام شود. این هماهنگی موجب می‌شود فرآیند مکش هوا، احتراق و خروج دود به‌درستی و بدون اختلال صورت گیرد.

در واقع، تسمه تایم نقش اصلی را در زمان‌بندی عملکرد موتور بر عهده دارد و می‌توان آن را مغز هماهنگی اجزای داخلی موتور دانست. کوچک‌ترین اختلال در عملکرد این قطعه می‌تواند کل سیکل کاری موتور را دچار مشکل کند. به همین دلیل، با وجود آن‌که تسمه تایم قطعه‌ای مصرفی و نسبتاً ساده به نظر می‌رسد، خرابی یا پارگی آن می‌تواند خسارت‌های بسیار سنگینی به موتور وارد کند.

تسمه تایم معمولاً از لاستیک مقاوم تقویت‌شده با الیاف ساخته می‌شود و به‌مرور زمان، تحت تأثیر عواملی مانند حرارت موتور، اصطکاک و کارکرد مداوم، دچار فرسودگی، ترک‌خوردگی یا کشیدگی می‌شود. به همین دلیل، خودروسازان برای تعویض این قطعه بازه‌های زمانی یا کیلومتری مشخصی تعیین می‌کنند. نادیده گرفتن این بازه‌ها می‌تواند احتمال پارگی تسمه تایم را به‌طور قابل‌توجهی افزایش دهد.

در صورت پارگی تسمه تایم، هماهنگی میان میل‌لنگ و میل‌سوپاپ به‌طور کامل از بین می‌رود و فرآیند زمان‌بندی موتور مختل می‌شود. در چنین شرایطی، حرکت پیستون‌ها ادامه پیدا می‌کند، اما سوپاپ‌ها در موقعیت صحیح خود قرار ندارند. نتیجه این ناهماهنگی، اختلال جدی در عملکرد موتور و در بسیاری از موارد، بروز آسیب‌های مکانیکی سنگین خواهد بود.

در موتورهای موسوم به «تداخلی» که بخش عمده‌ای از خودروهای امروزی را شامل می‌شوند، پارگی تسمه تایم می‌تواند منجر به برخورد پیستون‌ها با سوپاپ‌ها شود. این برخورد معمولاً باعث کج شدن یا شکستن سوپاپ‌ها، آسیب دیدن سرسیلندر، ترک خوردن پیستون و حتی خرابی کامل موتور می‌شود. در این شرایط، موتور بلافاصله خاموش شده و تلاش برای روشن کردن مجدد آن می‌تواند شدت آسیب‌ها را افزایش دهد.

در مقابل، در موتورهای «غیرتداخلی»، اگرچه پارگی تسمه تایم همچنان موجب خاموش شدن ناگهانی موتور می‌شود، اما احتمال برخورد پیستون و سوپاپ وجود ندارد یا بسیار محدود است. در این نوع موتورها، معمولاً آسیب جدی به قطعات داخلی وارد نمی‌شود و با تعویض تسمه تایم و تنظیم مجدد زمان‌بندی، موتور قابلیت راه‌اندازی مجدد خواهد داشت.

نکته قابل توجه این است که پارگی تسمه تایم اغلب بدون هشدار قبلی رخ می‌دهد و در بسیاری از موارد، راننده تنها با خاموش شدن ناگهانی خودرو مواجه می‌شود. به همین دلیل، رعایت زمان تعویض توصیه‌شده توسط سازنده و بررسی دوره‌ای وضعیت تسمه تایم اهمیت زیادی در پیشگیری از هزینه‌های سنگین تعمیر موتور دارد.

در مجموع، تسمه تایم یکی از حیاتی‌ترین قطعات موتور خودرو محسوب می‌شود که وظیفه هماهنگی دقیق میان اجزای اصلی موتور را بر عهده دارد. با وجود ساختار نسبتاً ساده، خرابی یا پارگی این قطعه می‌تواند منجر به اختلال کامل در عملکرد موتور و تحمیل هزینه‌های سنگین تعمیر شود. از این‌رو، تعویض به‌موقع تسمه تایم و قطعات جانبی مرتبط، اقدامی کاملاً منطقی و اقتصادی بوده و نقش مهمی در افزایش عمر موتور و حفظ سلامت فنی خودرو ایفا می‌کند.