لکسوس 100 میلیاردی مصداق گران‌فروشی است

اظهارات تازه وزارت صمت درباره سازوکار قیمت‌گذاری خودروهای وارداتی، بار دیگر اختلاف قیمت میان بازار ایران و نرخ جهانی را به صدر اخبار آورده است؛ اختلافی که حالا در برخی مدل‌ها به ده‌ها میلیارد تومان رسیده است. یکی از مهم‌ترین نمونه‌ها، لکسوس LX است؛ خودرویی که طبق اعلام رسمی، با وجود قیمت جهانی حدود ۱۰۰ هزار یورو، باید با احتساب تمام تعرفه‌ها، مالیات‌ها، عوارض و سود واردکننده، نهایتاً با قیمتی در محدوده ۷۰ تا ۷۵ میلیارد تومان عرضه شود، اما در بازار ایران با رقمی بیش از ۱۰۰ میلیارد تومان به فروش می‌رسد؛ فاصله‌ای که وزارت صمت آن را مصداق گران‌فروشی می‌داند.

به گفته مهدی ضیغمی، مدیرکل دفتر صنایع خودرویی و حمل و نقل وزارت صمت، ریشه این اختلاف قیمت‌ها به مدل قدیمی ارزش‌گذاری خودروهای وارداتی برمی‌گردد؛ روشی که در آن شرکت‌ها صرفاً با ارائه پیش‌فاکتور و اسناد خود، مبنای قیمت‌گذاری را تعیین می‌کردند. اما از اواخر سال ۱۴۰۲ این ساختار تغییر کرده و حالا علاوه بر اسناد ارائه‌شده، قیمت خودرو در سایت رسمی شرکت مادر و همچنین بازارهای منطقه‌ای مثل کشورهای حوزه خلیج فارس به عنوان مرجع بررسی مورد استفاده قرار می‌گیرد. هدف از این تغییر، جلوگیری از اعلام قیمت‌های غیرواقعی و محدود کردن حاشیه سود غیرمنطقی عنوان شده است.

مسئولان وزارت صمت معتقدند اجرای این روش جدید باعث شده قیمت خودروهای وارداتی، با وجود رشد نرخ ارز، بین ۳۰ تا ۵۰ درصد کمتر از سناریوی قبلی باقی بماند. بررسی‌های این وزارتخانه نشان داده در برخی موارد، اختلاف میان قیمت اعلامی شرکت‌ها و قیمت واقعی خودرو در بازار جهانی به ۶ تا ۷ هزار دلار هم رسیده است؛ موضوعی که ضرورت بازنگری در فرآیند قیمت‌گذاری را جدی‌تر کرده است.

به گفته ضیغمی، در حال حاضر خودروهای وارداتی دیگر مشمول قیمت‌گذاری دستوری نیستند و از شمول انحصار خارج شده‌اند. به همین دلیل، نظارت بر قیمت‌ها به شکل «پسینی» انجام می‌شود؛ یعنی سازمان حمایت تنها در صورت ثبت شکایت رسمی می‌تواند وارد پرونده شود و سازوکار قیمت‌گذاری شرکت واردکننده را بررسی کند.

این موضوع نشان می‌دهد که هرچند ساختار واردات خودرو آزادتر از گذشته شده، اما همچنان نبود شفافیت کافی در برخی معاملات می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری حاشیه سودهای سنگین و اختلاف‌های میلیاردی در بازار شود؛ اختلافی که حالا در نمونه‌هایی مثل لکسوس LX600 بیش از هر زمان دیگری به چشم می‌آید.