خرید و فروش خودرو و مراحل نقل و انتقال

تیر 1400: طبق اسنادی که به تازگی در رسانه‌ها منتشر شده است، آقای پژمان‌فر (رئیس کمیسیون اصل 90 مجلس)، طی نامه‌ای که در تاریخ 28 تیرماه به آقای منتظری (دادستان کل کشور) فرستاده است، از وی درخواست کرده تا الزامی‌نبودن ثبت سند خودروها در دفاتر اسناد رسمی را به صورت بخشنامه‌ای سراسری، اعلام کند.

»» نامه کمیسیون مجلس به دادستانی کشور ««

طبق نامه فوق، رئیس کمیسون اصل 90 مجلس گفته که «صرف وقت و هزینه بسیار برای مراجعین در تنظیم سند انتقال در دفاتر اسناد رسمی، علی‌رغم صدور سند مالکیت نیروی انتظامی، و ایجاد تردید و دلهره برای مردم که احتیاطا هر دو سند را در اختیار داشته باشند، جفای آشکاری است که هر روز، بر نارضایتی مراجعین، می‌افزاید».

افزایش هزینه انتقال سند خودروهای وارداتی

تیر 1400: با اصلاح قانون مالیات بر ارزش افزوده توسط نمایندگان مجلس، دولت موظف است تا از ابتدای زمستان 1400 این قانون را اجرا کند. اما بخشی از این اصلاحیه، درباره افزایش مالیات بر نقل و انتقال خودروهاست؛ به این معنی که هزینه نقل و انتقال برخی خودروها، از دی‌ماه 1400 بیشتر می‌شود. اما کدام خودروها مشمول این مالیات جدید هستند؟!

طبق این اصلاحیه، مالیات نقل و انتقال انواع خودرو و موتورسیکلت داخلی، بدون تغییر مانده و همچنان 1% است. بنابراین هزینه انتقال سند خودروهای داخلی نیز تغییری نمی‌کند. اما مالیات خودروهای وارداتی بیشتر شده و به 2% (نسبت به سال تولید) رسیده است. البته خودروهای مناطق آزاد، از پرداخت این مالیات، همچنان معاف هستند.

نکته بسیار جالب دیگری که در این اصلاحیه قید شده، درباره مرجع دریافت‌کننده مالیات نقل و انتقال خودروست. تا قبل از این اصلاحیه، فقط «دفاتر اسناد رسمی» بعنوان تنها مرجع دریافت کننده این مالیات، معرفی شده بود. اما در اصلاحیه جدید، حالا نام «نیروی انتظامی» نیز بعنوان دومین مرجعی که می‌تواند این مالیات را دریافت کند، به چشم می‌خورد.

اختلاف پلیس و دفترخانه‌ها بزودی حل می‌شود

تیر 1400: اختلاف نظر پیش‌آمده درباره انتقال سند خودرو که مابین پلیس راهور و سازمان ثبت اسناد وجود دارد، بزودی برطرف می‌شود. آقای مصدق (رئیس دیوان عدالت اداری) در تاریخ 6 تیرماه گفته که برگه سبز پلیس، قطعا سند رسمی است اما قانون، درباره انتقال سند خودرو در محضرخانه‌ها ابهاماتی دارد. به همین دلیل، این موضوع در دستور کار دیوان قرار گرفته و نظر نهایی را تا 3 هفته آینده اعلام می‌کنیم.

هزینه انتقال سند خودرو برعهده کیست؟

خرداد 1400: ماجراهای اختلاف نظرها درباره ثبت سند خودرو در دفاتر اسناد رسمی، همچنان ادامه دارد. پلیس می‌گوید که برگه سبز ناجا، سند رسمی خودروست اما دفترخانه‌ها می‌گویند که در صورت بروز مشکل حقوقی، نمی‌توان از برگه سبز ناجا بعنوان سند قطعی استفاده کرد. 

در همین راستا، آقای موتمنی (رئیس اتحادیه نمایشگاه‌داران تهران) گفته که در چنین شرایطی، این سوال پیش آمده است اگر خریدار یا فروشنده، برای تنظیم سند در دفترخانه، توافقی نداشته باشند، هزینه انتقال سند را چه کسی باید پرداخت کند؟

رئیس اتاق اصناف در پاسخ به این سوال، چنین گفته که انتقال سند خودرو در دفاتر اسناد رسمی، اختیاری است و اگر هر دو طرف، برای پرداخت هزینه‌ها توافق داشته باشند، براساس همان توافق، باید هزینه‌ها پرداخت شود. اما اگر یکی از طرفین مخالف ثبت سند رسمی باشد، باید هزینه انتقال سند خودرو را آن طرفی پرداخت کند که درخواست تنظیم سند رسمی دارد.

طرح شماره گذاری خودروها از درب منزل

فروردین 1400: سردار هادیانفر (رئیس پلیس راهور ناجا) ضمن اشاره دوباره به رای دیوان عدالت اداری در اسفندماه 99، مجددا تاکید کرده که برگه سبز پلیس، سند رسمی و کاملا قانونی است ولی درباره مراجعه مردم به دفترخانه‌ها، پلیس نه می‌گوید بروند و نه می‌گوید نروند! و این اختیار خود مردم است که درباره آن تصمیم بگیرند.

سردار هادیانفر همچنین به برنامه‌های پلیس راهور برای تحول سیستمی و هوشمندسازی فرایندهای نقل و انتقال خودرو نیز اشاره کرده و گفته که اگر زیرساخت‌ها آماده باشد، این امکان وجود دارد که به جای مراجعه مردم به مراکز تعویض پلاک و شماره‌گذاری، این‌بار پلیس به درب خانه‌ها برود و نقل و انتقال خودروها را انجام دهد.

هوشمندسازی مراکز فروش خودرو در تهران

فروردین 1400: آقای مفاخریان (مدیرعامل شرکت ساماندهی صنایع و مشاغل ایران) خبر داده که قرار است در سال 1400، تمامی مراکز خرید و فروش خودرو تهران، به سامانه هوشمند متصل شوند تا به این ترتیب، امکان معامله این خودروها در طول روزهای هفته نیز فراهم شود.

آقای فخاریان درباره میزان مراجعات به مراکز خرید و فروش خودرو تهران نیز مرکز چیتگر را مثال زده و گفته که در روزهای فعال بودن این مرکز، حدود سه هزار خودرو وارد مرکز چیتگر شده اما 10% آنها معامله می‌شوند؛ به عبارت بهتر، حدود 200 تا 300 خودرو در روزهای فعال بودن مرکز چیتگر، خرید و فروش می‌شوند.


بیشتر بخوانید:

»» نحوه استعلام و پرداخت خلافی خودرو

»» نرخ انواع جریمه‌های راهنمایی و رانندگی

»» مراحل و مدارک لازم برای تعویض پلاک

»» نحوه نقل و انتقال اینترنتی خودروها

»» هزینه نقل و انتقال سند خودرو در دفترخانه


ادامه چالش پلیس با دفترخانه‌ها

اسفند 99 | حتی بعد از صدور رای دیوان عدالت اداری، قابل پیش‌بینی بودن که اختلاف میان پلیس و دفترخانه‌ها، تمامی ندارد؛ چراکه ایراد نه از سمت پلیس است و نه از سمت دفترخانه‌ها، یک حفره قانونی وجود دارد که با هر تبصره‌ای نمی‌توان آنرا پر کرد. آقای خندانی (رئیس کانون سردفتران و دفتریاران) ضمن واکنش به رای جدید دیوان عدالت اداری، در تاریخ 28 اسفندماه گفته که این رای، به معنی منتفی‌شدن ثبت محضری سند خودرو نبوده و رسانه‌ها دچار اشتباه شده‌اند.

آقای خندانی گفته که در ماده 29 قوانین نقل و انتقال خودرو، تکلیف کار را روشن کرده و گفته که تعویض پلاک خودرو باید در مراکز تعویض پلاک و ثبت سند نیز باید در دفاتر اسناد رسمی انجام شود.

رای دیوان عدالت اداری درباره اختیاری بودن ثبت سند

اسفند 99 | دیوان عدالت اداری در تاریخ 24 اسفندماه، رای نهایی خود را درباره اختلاف نظر سازمان ثبت اسناد و پلیس راهور ناجا، در موضوع ثبت سند خودرو، اعلام کرده است. خلاصه رای دیوان عدالت اداری را می‌توان بصورت زیر عنوان کرد:

1- الزامی برای مراجعه به دفاتر اسناد رسمی وجود ندارد.

2- مسئولیت صدور اسناد مالکیت خودرو برعهده نیروی انتظامی است.

3- موضوع «تکلیف دفاتر اسناد رسمی به خودداری از درج اختیار تفویض وکالت در وکالت‌ تعویض پلاک خودرو و همچنین وکالت نامه فروش خودرو»، مغایر قانون شناخته شده و باطل می‌گردد.

4- موضوع «کسانی که تعویض پلاک به نام آنها انجام شده تنها پس از ثبت سند رسمی انتقال می‌توانند به عنوان مالک، برای تعویض مجدد پلاک و انتقال مالکیت خودرو به شخص دیگری وکالت دهند»، مغایر قانون شناخته شده و باطل می‌گردد.

»» جزییات رای دیوان عدالت اداری درباره ثبت سند خودرو ««

حالا باید دید که بعد از اعلام این رای، موضوع ثبت سند خودرو برای همیشه برطرف خواهد شد یا خیر.

موافقت مجلس با حذف ثبت محضری خودرو

اسفند 99 | آقای جدی (نایب رئیس کمیسیون صنایع و معدن مجلس) ضمن اشاره به ادامه بررسی‌ها برای طرح ساماندهی بازار خودرو از ابتدای سال 1400، درباره حذف ثبت محضری خودروها گفته که اطلاعاتی از جزییات آن ندارم اما موافق حذف بوروکراسی در خرید و فروش خودروها هستیم تا هزینه بیشتری به مردم تحمیل نشود. اما از طرف دیگر، باید این اطمینان را هم حاصل کنیم که مساله‌ای بوجود نیاید.

آمار نقل و انتقال وسایل نقلیه در سال 1399

اسفند 99 | طبق آخرین آمار اعلامی از سوی سرهنگ محمدی (رئیس مرکز شماره‌گذاری پلیس راهور)، از ابتدای سال 99 تا تا تاریخ 12 اسفندماه، برای 3.7 میلیون خودرو، فرآیند نقل و انتقال خودرو انجام شده و حدود 849 هزار دستگاه خودروی نوشماره نیز، پلاک‌گذاری شده‌اند.

سرهنگ محمدی، تعداد دفعات نقل و انتقال موتورسیکلت‌ها را نیز در این مدت، معادل 235 هزار دستگاه اعلام کرده و گفته که 163 هزار موتورسیکلت جدید نیز در سال 99، شماره‌گذاری شده‌اند.

انتقاد کانون سردفتران از اقدامت اخیر پلیس

اسفند 99 | آقای خندانی (رئیس کانون سردفتران و دفتریاران) در واکنش به تلاش وزارت کشور برای حذف دفاتر اسناد رسمی در مراحل نقل و انتقال خودرو، گفته که ما اعتقادی به آن نداریم و حذف دفاتر اسناد رسمی در روند سند خودرو، امکان‌پذیر نیست. وزارت کشور با این لایحه پیشنهادی، پا را فراتر از حیطه قانون گذاشته است و اگر آنها بخواهند کار را به این شکل پیش ببرند ما هم اقدام خود را از طریق مجلس و دولت پیش خواهیم برد.

آقای خندان همچنین گفته که سردفترانی که در خصوص ثبت سند خودرو، احساس نگرانی می‌کنند این اطمینان را می‌دهم که این کانون، پیگیری و تلاش خود را برای ممانعت از تصویب نهایی این لایحه انجام می‌دهد. 

رئیس کانون سردفتران با اشاره به ممانعت نیروی انتظامی برای حضور دفاتر در مراکز تعویض پلاک خودرو، گفته: در مقطعی این طرح انجام شد اما خیلی موفق نبود. به این دلیل که سردفتر باید دفتر اسناد خود را به‌طور موقت در این مراکز مستقر می‌کرد که شامل جابجایی امکانات و تجهیزات و کامپیوتر و کارمندان به مراکز تعویض پلاک بود و باید این دفتر موقت پس از چند روز محدود برچیده می‌شد تا سردفتر دیگری آن را برپا کند. همین امر مسائل و مشکلاتی را ایجاد کرده بود که با عدم استقبال نیروی انتظامی برای ادامه آن مواجه شد.

تلاش دولت و پلیس برای حذف دفترخانه‌ها

اسفند 99 | وزارت کشور به تازگی، طرح اصلاحیه شیوه نقل و انتقال خودروها را به هیئت دولت فرستاده است؛ اصلاحیه‌ای که در آن، به حذف دستگاه‌های موازی و همچنین صرفه‌جویی در هزینه‌های عمومی اشاره شده و قرار است به موجب آن، جزییاتی درباره ماده 29 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی، تغییر کنند. یکی از این تغییرات، درباره اسناد رسمی خودروست.

هرچند که این اصلاحیه، هم‌اکنون درحال بررسی توسط هیئت دولت است اما اگر به تصویب برسد و سپس نمایندگان مجلس و سپس شورای نگهبان نیز انرا تایید کنند، از این به بعد، ثبت نقل و انتقال خودرو در دفاتر اسناد رسمی، اختیار می‌شود. چراکه طبق این اصلاحیه، معیار همان برگه سبز خودروست که توسط ناجا صادر می‌شود.

همچنین طبق این اصلاحیه، برای نقل و انتقال خودرو، خریدار و فروشنده کافی است به مراکز تعیین شده توسط پلیس راهور مراجعه و اطلاعات لازم را در سامانه شماره‌گذاری خودرو ناجا، ثبت کنند. 

هدف اصلی پلیس و دولت، کاهش هزینه‌های سربار، شفاف‌سازی مراحل نقل و انتقال و همچنین یکپارچه سازی انجام فرآیند نقل و انتقال توسط یک دستگاه نظارتی است. حالا باید دید که این اصلاحیه وزارت کشور، در ماه‌های آینده با چه واکنش‌هایی روبرو می‌شود.

هشدار درباره فروش وکالتی خودرو

آذر 99 | طبق قوانین قرعه کشی خودرو، سند برخی از خودروها به مدت یکسال در رهن خودروساز باقی می‌ماند. این قانون صرفا با هدف جلوگیری از ورود این خودروها به بازار آزاد، تدوین شده است.

اما همانطور که در خبرها نیز شنیده‌اید، متاسفانه برخی از سودجویان بازار خودرو، دست به معامله غیرقانونی این خودروها زده‌اند. آنها با نوشتن یک مبایعه‌نامه ساده و سپس فروش وکالتی خودرو، سودهای کلانی از انجام این کار غیرقانونی، به جیب می‌زنند. اما باید بدانید که به این 3 دلیل، فروش وکالتی خودرو، می‌تواند مشکلات قانونی و حقوقی جدی، برای‌تان داشته باشد:

1- اگر با داشتن وکالت فروش خودرو، اقدام به خریداری خودرو کنید، شما همچنان مالک خودرو نیستید و حتی اگر وکالت انتقال سند خودرو نیز داشته باشید، باز هم قانون، شما را بعنوان مالک خودرو نمی‌شناسد. چراکه مالک خودرو کسی است که سند خودرو بنامش باشد.

2- طبق قانون، تا زمانیکه تعویض پلاک خودرو انجام نشود، نقل و انتقال خودرو نیز قانونی نخواهد بود. اما از آنجایی که فروشنده خودرو (بدلیل آنکه سندش در رهن خودروساز است) نمی‌تواند اقدام به تعویض پلاک کند، به همین دلیل به دفترخانه رفته و وکالت فروش به خریدار می‌دهد. بنابراین تا زمانیکه خریدار، برای تعویض پلاک اقدام نکند، هر تخلفی که با خودرو انجام شود، فروشنده خودرو نیز باید جوابگوی قانون باشد.

3- در صورت بروز تصادف، مشکلات حقوقی زیادی هم برای خریدار و هم برای فروشنده بوجود خواهد آمد.

مجددا یادآوری می‌کنیم که پلیس راهور ناجا، با فروش وکالتی خودرو -به هر دلیلی- مخالف است و از خریدار و فروشنده خواسته که با یکدیگر به مراکز تعویض پلاک مراجعه کنند.

فریب شرکت‌های لیزینگ را نخورید!

آذر 99 | سردار رحیمی، فرمانده انتظامی تهران بزرگ، در حاشیه شروع پنجمین مرحله از طرح پلیس کاشف در تاریخ 18 آذرماه، ضمن هشدار به خریداران خودرو درباره خرید از شرکت‌های لیزینگ، خبر داده که فعالیت لیزینگ‌های خودرویی صحت ندارد و دروغ است.

سردار رحیمی همچنین گفته که این شرکت‌ها برای لیزینگ کردن، باید از یک جایی خودروی‌شان را بگیرند اما درحال حاضر این اتفاق نمی‌افتد و مردم نباید فریب این شرکت‌ها را بخورند.

دوقبضه کردن خودرو، شگرد جدید کلاهبرداران

آبان 99 | شگردهای متخلفان و سودجویان در بازار نقل و انتقال خودرو آنقدر زیاد است که اگر مراقب‌شان نباشید، ممکن ضررهای قابل توجهی برای شما به همراه داشته باشد. 

یکی از این ترفندها، در زمان تنظیم قولنامه است. سودجویانی که در نقش خریدار خودرو ظاهر می‌شوند، از فروشنده می‌خواهند که در قولنامه چنین ذکر کند که «قبل از تسویه حساب نهایی»، خودرو باید کارشناسی شود و در صورت عدم تطابق با ادعای فروشنده، فروشنده باید جریمه‌ای را بعنوان حق فسخ قرارداد به خریدار بدهد».

سپس دوطرف، قولنامه را تنظیم می‌کنند و خریدار متقلب برای آنکه اعتماد فروشنده را هم جلب کنند، بیعانه قابل توجهی را به وی پرداخت می‌کند. بعد از توافق دو طرف، آنها خودرو را تحویل پارکینگ می‌دهند و هرکدام از طرفین، یک قبض پارکینگ می‌گیرد. در چنین وضعیتی، برای ترخیص خودرو از پارکینگ، باید دو طرف دوباره و با یکدیگر به پارکینگ بروند و قبض‌های‌شان را ارئه دهند. یعنی هیچکدام از طرفین، به تنهایی نمی‌تواند خودرو را از پارکینگ خارج کند. به همین دلیل است که به این کار، اصطلاحا «دو قبضه کردن خودرو» می‌گویند.

تا به اینجای کار ظاهرا همه چیز قانونی است اما اصل ماجرا از همین جا شروع می‌شود؛ در زمانیکه خودرو در پارکینگ متوقف شده، خریدار متقلب با همکاری نگهبان پارکینگ، ایرادی به خودرو وارد می‌کنند؛ مثلا به قسمتی از بدنه خودرو، صدمه می‌زند یا گاهی اوقات دیده شده که درون باک خودروها نفت می‌ریزند تا در هنگام استارت زدن، تولید دود کند. 

البته این اقدامات متقلبانه، محدود به پارکینگ نیست چراکه در برخی موارد دیده شده که خریدار متقلب، یک کارشناس خودرو جعلی را به محل می‌آورد تا با همکاری یکدیگر، ایرادی را به خودرو نسبت دهند.

اما فروشنده که از هیچ چیزی خبر ندارد، حالا نه تنها باید قراردادش را فسخ کند بلکه مجبور است هزینه‌ای چندین میلیونی را هم بعنوان فسخ قرارداد، به خریدار متقلب، بپردازد. 

برای پیشگیری از چنین اتفاقاتی، فروشندگان خودرو باید 3 کار مهم را انجام دهند:

1- کارشناسی خودرو حتما باید «قبل از نوشتن قولنامه» باشد. دقت کنید که فرد یا شرکت کارشناسی خودرو، مورد اعتماد شما نیز باشد.

2- بعد از انجام کارشناسی، قولنامه را براساس اظهارات کارشناس، بنویسید. یعنی هر ایراد، نقصی یا مشکلی که کارشناس می‌گوید، باید آنرا در قولنامه ذکر کنید. 

3- در متن قولنامه ذکر کنید که «خودرو دقیقا به همان صورتی که به رویت خریدار رسید، تحویل پارکینگ و سپس تحویل خریدار می‌شود».

با رعایت این 3 مرحله، حالا با خیال راحت، خودروی‌تان را به پارکینگ منتقل کنید.

ممنوعیت نقل و انتقال گذرموقت

تیر 99 | بارها مسئولان پلیس ناجا درباره خرید و فروش خودروهای گذرموقت هشدار داده اند اما ظاهرا هنوز هم برخی ها در خواب غفلت هستند! همانطور که می‌دانید و بنا بر متن صریح قانون، هرگونه خرید و فروش و نقل و انتقال خودروهای گذرموقت، غیرقانونی است.

علاوه بر این، حتی راننده خودرو گذرموقت نیز فقط و فقط باید همان فردی باشد که نامش در اسناد و مدارک خودرو قید شده؛ این یعنی حتی «اجاره دادن خودروهای گذرموقت» نیز عملا غیرقانونی بوده و با پیگرد قضایی همراه است.


مراحل نقل و انتقال خودرو

مراحل نقل و انتقال سند و خرید و فروش خودروها را می‌توان در 3 بخش کلی زیر تقسیم کرد:

1- تنظیم مبایعه نامه یا همان قولنامه خودرو
2- مراجعه به مراکز تعویض پلاک
3- تنظیم سند خودرو در دفاتر رسمی

تنظیم مبایعه نامه خودرو (قولنامه خودرو)

از آنجایی که مراحل اداری نقل و انتقال خودرو مدتی طول می‌کشد، خریدار و فروشنده قراردادی بنام مبایعه نامه خودرو یا همان قولنامه تنظیم می‌کنند تا طرفین معامله خودرو، بر انجام دادن تعهدات‌شان، باقی بمانند.

1- در هنگام نوشتن مبایعه نامه، اطلاعات شناسایی خریدار و فروشنده براساس مدارک شناسایی آنها باید قید شود. همچنین ذکر آدرس و شماره تلفن دو طرف نیز الزامی است. 

2- مشخصات دقیق خودروی مورد معامله باید در مبایعه نامه ذکر شود از جمله نام خودرو، سال ساخت خودرو، شماره پلاک خودرو، شماره شاسی و شماره موتور. توجه داشته باشید که این مشخصات را فقط از روی سند مالکیت خودرو (برگه سبز ناجا) باید یادداشت کنید.

3- قیمت تمام شده خودرو باید در مبایعه نامه مشخص باشد.

4- اگر قرار است بخشی از مبلغ خودرو، در پایان معامله پرداخت شود باید مبلغ پیش پرداخت و مبلغ الباقی قیمت خودرو را ذکر کنید و حتی نحوه پرداخت و زمان پرداخت آن را هم شرح دهید. حتی اگر قرار است چک بین طرفین معامله رد و بدل شود، باید مبالغ چک، شماره چک، تعداد چک، نام و کد شعبه بانک ‌صادرکننده چک و ... را نیز با تمام جزییات، ذکر کنید.

5- اگر هزینه خودرو بصورت اقساطی پرداخت می‌شود، فروشنده باید در متن قولنامه قید کند که در صورت تاخیر در پرداخت اقساط توسط خریدار (با تعیین تعداد اقساط و زمان تاخیر)، حق فسخ معامله، پس‌گرفتن خودرو و حتی جبران خسارت را دارد. 

6- نحوه تحویل خودرو به خریدار باید در مبایعه نامه ماشین، گفته شود. اگر خودرو قرار است با شرایط خاصی به خریدار تحویل شود، باید آن شرایط را شفاف توضیح دهید.

7- فروشنده خودرو باید تمام نواقص خودرو (مانند رنگ شدگی، تعویض قطعات بدنه، تصادف و ...) را یک به یک در متن قولنامه خودرو توضیح دهد. این قسمت، یکی از حساس‌ترین کارهایی است که هم خریدار و هم فروشنده باید حسابی مراقب آن باشند. مثلا اگر در متن قولنامه ذکر کنید که خودروی‌تان چند لکه رنگ دارد اما خریدار بعدا متوجه شود که کاپوت هم تعویض شده، خریدار به استناد قولنامه خودرو، هم می‌تواند قراردادتان را فسخ کند و هم می‌تواند طلب خسارت کند.

8- زمان مراجعه برای انجام تعویض پلاک، باید در متن قولنامه ذکر شده باشد. همچنین باید ذکر شود که در صورت عدم مراجعه یکی از طرفین، چه تبعاتی وجود دارد.

9- خریدار خودرو در متن مبایعه نامه باید قید کند که اگر اصالت خودرو توسط پلیس (در مراکز تعویض پلاک) تایید نشد، معامله فسخ می‌شود.

10- خریدار خودرو در متن مبایعه نامه باید قید کند که مسئولیت تمامی تخلفات رانندگی، جرایم کیفری و قضایی و مالیات یا عوارض پرداخت نشده خودرو، تا قبل از زمان تحویل خودرو، برعهده فروشنده است. همچنین فروشنده باید برگه استعلام عدم خلافی را ضمیمه قولنامه خودرو کند.

11- خریدار خودرو، باید در متن قولنامه خودرو قید کند که پس از پرداخت کامل هزینه خودرو، فروشنده موظف به انتقال سند بنام خریدار است.

12- متن مبایعه نامه نباید خط خوردگی داشته باشد چرا که خط خوردگی، اعتبار مبایعه نامه را از بین می‌برد. بنابراین در صورت بروز خط خوردگی حتما باید با اضافه کردن یادداشتی کوتاه، اولا توضیح دهید که این خط خوردگی، قبل از امضای طرفین بوجود آمده. دوما باید این توضیحات، هم توسط خریدار و هم توسط فروشنده، امضا شود.

13- پس از امضای خریدار و فروشنده، بهتر است دو شاهد دیگر نیز مبایعه نامه را امضا کنند؛ یک شاهد از طرف خریدار و یک شاهد از طرف فروشنده.

14- پس از پایان تنظیم قولنامه خودرو، نسخه اصلی قولنامه باید تحویل خریدار و نسخه کپی قولنامه (که از روی نسخه اصلی و با استفاده از کاربن تهییه شده) باید تحویل فروشنده شود. طبق متن مبایعه نامه خودرو، هردو نسخه اصل و کپی، ارزش قانونی یکسانی دارند.

15- برای الزام طرفین معامله، خریدار و فروشنده می‌توانند مبلغی را بعنوان «جریمه تاخیر در تعهد» را در قولنامه خودرو ذکر کنند تا در صورت عدم مراجعه یکی از طرفین در زمان انتقال سند، طرف دیگر بتواند ادعای جبران خسارت کند. این جریمه را معمولا بصورت روزانه، تعریف می‌کنند؛ مثلا در ازای هر روز تاخیر در مراجعه، مقصر باید 100 هزار تومان را به طرف دیگر، بپردازد.

در پایان، توصیه می‌کنیم که قبل از تنظیم مبایعه نامه خودرو یا قولنامه خودرو، حتما با کارشناسان حقوقی، مشورت‌های لازم را انجام دهید. همچنین اکیدا توصیه می‌کنیم که تنظیم مبایعه نامه خودرو را در دفاتر اسناد رسمی انجام دهید نه در بنگاه‌های خرید و فروش خودرو یا نمایشگاه‌های خودرو.

فسخ قولنامه خودرو

شرایط فسخ مبایعه نامه خودرو، بستگی به متن قولنامه خودرو دارد. این مهم است که شما چه بندهایی را در قراردادتان ذکر کرده‌اید و بدون درنظر گرفتن آنها، نمی‌توان یک قانون کلی برای فسخ تمامی قراردادهای فروش وضع کرد. بنابراین ما فقط به توضیح شرایط کلی فسخ معامله خودرو می‌پردازیم.

1- قبل از هر چیز باید بدانید که کلمه «خیار» در متن قولنامه خودرو، به معنای حق فسخ معامله است. 

2- خیار «غبن» یعنی اینکه خریدار یا فروشنده، پس از معامله اگر متوجه شوند که ضرر مالی کرده‌اند، حق فسخ معامله را دارند. مثلا اگر خریدار بعد از معامله خودرو متوجه شود که خودرو را 10 میلیون تومان گران‌تر خریده، می‌تواند قرارداد را فسخ کند. اما از آنجایی که «خیار غبن» هم دست خریدار و هم دست فروشنده را برای فسخ قرارداد به هر بهانه‌ای باز می‌گذارد، به همین دلیل معمولا آنرا باطل می‌کنند و در متن قولنامه خودرو، جمله‌ای با این مضمون می‌نویسند که: «خیار غبن ساقط گردید». این یعنی طرفین معامله دیگر حق فسخ بدلیل ضرر مالی را ندارند.

2- «خیار تقلب و تدلیس» یعنی اینکه فروشنده، خودرو را بهتر از آن چیزی که هست، نشان دهد. در اینصورت، خریدار می‌تواند معامله را فسخ کند. مثلا فرض کنید که موتور خودرو دچار روغن سوزی شده باشد اما فروشنده، خودرو را با شرط سالم بودن، به خریدار می‌فروشد. اگر خریدار متوجه این موضوع شود، می‌تواند به استناد «خیار تدلیس» معامله را فسخ کرده و حتی از فروشنده، طلب خسارت کند.

3- «خیار شرط» یعنی هم خریدار و هم فروشنده، تا مدت زمان مشخصی برای فسخ معامله فرصت دارند. مثلا طرفین توافق می‌کنند که تا 48 ساعت برای فسخ معامله فرصت دارند. معمولا خیار شرط را در متن قولنامه خودرو نمی‌آورند اما در صورت توافق خریدار و فروشنده می‌توان آنرا هم به قولنامه اضافه کرد. همچنین طرفی که تقاضای فسخ قولنامه را می‌کند، باید مبلغی را بعنوان جریمه، به طرف مقابل پرداخت کند. مبلغ جریمه نیز باید در متن قولنامه خودرو ذکر شده باشد.

4- یکسری شرایط بدیهی دیگر نیز برای فسخ معامله خودرو وجود دارد؛ مثلا خریدار خودرو، وجه خودرو را نپردازد. یا مثلا فروشنده خودرو، از تحویل خودرو ممانعت کند. تشخیص این شرایط فقط با خواندن متن قولنامه، امکان پذیر است.

5- اگر عبارتی با این مضمون که: «کلیه خیارات ساقط گردید» را در متن قولنامه خودرو دیدید، به این معنی است که حق فسخ معامله برای طرفین، وجود ندارد.

در پایان مجددا توصیه می‌کنیم که در زمان تنظیم مبایعه نامه خودرو، حتما یک کارشناس حقوقی نیز باید کنارتان باشد تا اصطلاحات قانونی و بندهای مختلف موجود در متن قولنامه خودرو را برای‌تان توضیح دهد.

مراحل نقل و انتقال خودرو در مراکز تعویض پلاک

بعد از تنظیم قولنامه خودرو و امضای آن توسط طرفین معامله، حالا خریدار و فروشنده خودرو «با هم» باید به مراکز تعویض پلاک مراجعه کنند. مراحل نقل و انتقال خودرو در مراکز تعویض پلاک عبارتند از:

1- حضور خریدار و فروشنده یا وکیل قانونی آنها

2- حضور خودرو در مرکز تعویض پلاک

3- بررسی اصالت مدارک متقاضیان خرید و فروش خودرو توسط کارشناس حقوقی مرکز (تمامی مدارک لازم جهت نقل و انتقال خودرو را در بخش بعد، توضیح داده‌ایم)

4- بازدید فنی خودرو توسط کارشناس جهت تایید اصالت خودرو

5- دریافت تاییدیه نقل و انتقال خودرو توسط خریدار

6- دریافت سند مالکیت خودرو توسط خریدار

7- مراجعه به محل فک و انجام فک پلاک خودرو

8- مراجعه به انبار پلاک جهت تحویل پلاک قدیم و گرفتن پلاک جدید خودرو

9- مراجعه به محل نصب برای نصب پلاک جدید

10- خروج از مرکز تعویض پلاک

مدارک لازم جهت نقل و انتقال خودرو

در زمان مراجعه به مراکز تعویض پلاک برای خرید و فروش خودرو، هم خریدار و هم فروشنده خودرو، باید یکسری مدارک خاص همراه‌شان باشد که عبارتند از:

1- مدارک شناسایی فروشنده و خریدار (شناسنامه یا کارت ملی)

2- اصل سند مالکیت خودرو؛ اگر سند مالکیت خودرو مفقود شده، فروشنده باید یک نوبت آگهی در روزنامه‌های کثیرالانتشار درج کرده  و آنرا ارائه کند. متن پیشنهادی آگهی، به این شرح است: 

« سند مالکیت خودرو .... مدل .... به شماره پلاک .... و شماره موتور .... و شماره شاسی .... مفقود گردیده و فاقد اعتبار است »

3- اصل کارت خودرو؛ در صورت مفقودی کارت خودرو، مالک باید فرم تعهدنامه را تکمیل و ارائه کند.

4- برگه استعلام خلافی خودرو

5- برگه مفاصا حساب جهت تسویه عوارض و مالیات شهرداری

6- برگه معاینه فنی معتبر

7- مدارک احراز سکونت خریدار در آدرس اعلامی (تمامی مدارک احراز سکونت را در بخش بعدی، توضیح داده‌ایم).

8- بیمه نامه شخص ثالث معتبر

مدارک احراز سکونت خریدار خودرو

برای انجام مراحل خرید و فروش خودرو در مراکز تعویض پلاک و شماره گذاری خودرو و موتورسیکلت، لازم است که خریدار خودرو، «مدارک احراز سکونت» را به همراه داشته باشد:

برای مالکین:ارائه سند مالکیت خانه به نام مالک خودرو به همراه یک قبض خدماتی (برق یا گاز یا آب) که تاییدکننده آدرس مالک خودرو باشد.

برای مستاجرین: ارائه سند اجاره منزل به نام مالک خودرو با کد رهگیری و تاییدیه سازمان املاک.

برای صاحبان مشاغل آزاد:ارائه جواز کسب به نام مالک خودرو به همراه یک قبض خدماتی که تاییدکننده آدرس مالک خودرو باشد.

برای کارکنان دولت و نیروهای مسلح:ارائه معرفی نامه از محل خدمت با قید آدرس سکونت و تایید شده توسط سازمان مربوطه.

برای داشتن فرزندان محصل:ارائه گواهی اشتغال به تحصیل فرزندان با قید آدرس محل سکونت والدین و تاییدشده توسط آموزش و پرورش.

اما اگر هیچکدام از شرایط فوق را ندارید، می‌توانید از این دو روش برای تایید محل سکونت‌تان استفاده کنید:

  • ارائه سند مالکیت خانه به نام همسرتان به همراه یک قبض خدماتی که تاییدکننده آدرس مالک خودرو باشد.
  • ادعای سکونت در منزل والدین و سپس ارائه سند (مالکیت یا اجاره) خانه که به نام والدین‌تان باشد.

وکالت تعویض پلاک خودرو

در زمان خرید و فروش خودرو معمولا فروشندگان، وکالتی به نام «وکالت تعویض پلاک» در دفترخانه‌ها تنظیم می‌کنند تا دیگر نیازی به حضور مالک خودرو در مراکز تعویض پلاک، نباشد.

1- فروشنده با تنظیم وکالت تعویض پلاک، این اختیار را به خریدار می‌دهد تا مراحل نقل و انتقال خودرو از جمله بازدید فنی خودرو، فک پلاک، تحویل پلاک، تحویل سند مالکیت و ... را بدون حضور مالک خودرو در مراکز تعویض پلاک، انجام دهد.

2- تنظیم وکالت تعویض پلاک باید در دفترخانه‌های اسناد رسمی انجام شود و فقط و فقط با ارائه سند رسمی خودرو برای تنظیم آن، الزامی است. بنابراین با برگه فروش کارخانه یا برگه گمرکی، نمی‌‌توان این وکالتنامه را تنظیم کرد.

3- این نوع از وکالت صرفا در مراکز تعویض پلاک کاربرد دارد و در زمان سند زدن خودرو در دفاتر اسناد رسمی، حضور مالک خودرو همچنان الزامی است.

4- هم به خریدار و هم به فروشنده خودرو توصیه می‌کنیم که از تنظیم هرگونه وکالتنامه تعویض پلاک خودرو، اکیدا خودداری کنند. حتی اگر طرفین معامله نیز اعتماد کامل به یکدیگر داشته باشند، بازهم از تنظیم وکالتنامه تعویض پلاک باید خودداری کنند چراکه در صورت بروز یک اتفاق غیرمنتظره، پیامدهای قانونی بی‌شماری گریبان‌ خریدار یا فروشنده را خواهد گرفت. پس اگر فروشنده هستید، به هیچ خریداری وکالتنامه تعویض پلاک ندهید و اگر خریدار هستید نیز از هیچ فروشنده‌ای، وکالتنامه تعویض پلاک نگیرید.

تاییدیه نقل و انتقال خودرو

بعد از آنکه تمامی مراحل نقل و انتقال خودرو را در مرکز تعویض پلاک انجام دادید، خریدار خودرو باید تاییدیه نقل و انتقال خودرو را از پلیس دریافت کند. این تاییدیه در واقع یک گواهی کتبی است که در آن پلیس، مجوز انتقال سند خودرو بنام خریدار جدید را به دفاتر اسناد رسمی می‌دهد. 

توجه داشته باشید که مدت زمان اعتبار تاییدیه نقل و انتقال خودرو هم اکنون 2 ماه است.

تنظیم سند خودرو در دفترخانه

آخرین مرحله در خرید و فروش خودرو، مراجعه همزمان خریدار و فروشنده به دفاتر اسناد رسمی است تا «سند قطعی خودرو» را تنظیم کنند. مدارک و شرایط لازم جهت تنظیم سند خودرو را در لینک زیر مطالعه کنید:

»» راهنمای استعلام، پیگیری و انتقال سند خودرو

توجه داشته باشید که بعد از انتقال سند بنام خریدار و تنظیم سند جدید، مبایعه نامه یا قولنامه خودرو، دیگر اعتبار قانونی ندارد.


راهنمای تعویض پلاک خودرو

برای اطلاع از مراحل و مدارک لازم جهت تعویض پلاک خودرو و تعویض پلاک موتورسیکلت، لینک زیر را مطالعه کنید: 

»» راهنمای تعویض پلاک خودرو و موتور

راهنمای شماره گذاری خودرو

برای اطلاع از شرایط و قوانین موجود جهت شماره گذاری خودروهای وارداتی، شماره گذاری خودرو گذرموقت، شماره گذاری خودرو جانبازان و معلولان، شماره گذاری خودرو کلاسیک و همچنین شرایط شماره گذاری خودروهای مزایده ای، لینک زیر را مطالعه کنید:

»» راهنمای شماره گذاری خودرو

مراکز تعویض پلاک و شماره گذاری تهران

برای اطلاع از آدرس و شماره تلفن تمامی مراکز تعویض پلاک خودرو و موتورسیکلت در استان تهران و همچنین مراکز شماره گذاری خودرو مستقر در کارخانجات، لینک زیر را مطالعه کنید:

»» مراکز تعویض پلاک و شماره گذاری خودرو تهران

نویسنده : مرتضی برجسته

منبع : باما