نگاهی به کمپرسی مرسدس‌بنز 1924

جدیدترین شرایط فروش کامیون مرسدس‌بنز 1924 آن هم با قیمتی حدود یک میلیارد و 400 میلیون تومان بار دیگر پرونده یکی از باسابقه‌ترین وسایل نقلیه بازار ایران را باز کرده است.

مهم‌ترین نکته برای خریداران این کامیون توانایی‌های آن در مقابل قیمتش است.درباره قدمت آن همین بس که سال‌ها پیش از آن‌که اساساً خودرویی به اسم پیکان وارد ادبیات ایرانی‌ها شود، این کامیون تولید و عرضه می‌شده است. یکی از قدیمی‌ترین خودروهای در حال تولید تاریخ کشور است. کامیون مرسدس‌بنز سری L که در آلمان به Kurzhauber (به معنی کاپوت کوتاه یا به تعبیر عامیانه دماغ کوتاه) معروف است و در ایران آن را با اسم بنز کمپرسی، بنز 1924 و بنز مایلر می‌شناسند.

ادامه تولید این خودرو با گذشت ده‌ها سال از یک سو نشان می‌دهد که خودروی سنگین آلمان‌ها تا چه میزان باکیفیت و کاربردی بوده و از سوی دیگر نمایانگر عدم وجود یک جایگزین برای آن طی این سال‌ها بوده است.

تاریخچه مرسدس‌بنز 1924

تاریخچه کامیو‌ن‌های سری L مرسدس‌بنز به اواخر دهه 1920 میلادی برمی‌گردد. سری خودروهایی که با درخششی چشم‌گیر به قرن جدید هم راه پیدا کردند. آلمان‌ها این محصول را ابتدا برای توسعه زیرساخت‌های کشور خودشان تولید کرده بودند. بعد از پایان تولید این خودرو، صادرات آن به کشورهای دیگر سرعت گرفت. خاورمیانه، آمریکای جنوبی، آفریقا و حتی عربستان از جمله بازارهای پرمشتری این کامیون بودند.

خط تولید کامیون مرسدس بنز سری L

اما آغاز ساخت محصولی که در ایران حضور دارد به دهه 1950 میلادی برمی‌گردد. مرسدس دو مدل از این خودرو را تولید می‌کرد. مدل سبک‌تر برای مسافت‌های کوتاه و البته کاربرد در حوزه ساخت‌وساز و نسخه سنگین‌تر که مخصوص مسافت‌های طولانی‌تر و کاربرد در کارخانه‌ها بود.

مرسدس این خودرو را با ظرفیت‌های 7.4 تا 18 تن تولید می‌کرد. از این محصول مدل‌های کمتر دیده شده‌ای مانند پیکاپ، کفی‌دار، اتوبوس و آمبولانس نیز ساخته شد. اگرچه نسخه آتش‌نشانی آن در ایران نیز موجود است ولی مایلرهای سنگین‌تر در صنایع نظامی نیز استفاده گسترده‌ای داشتند.

نسخه فیس لیفت کامیون بنز 1924 در اواخر دهه ۱۹۶۰ میلادی

کامیون فوق اواخر دهه 60 میلادی تغییر چهره مختصری را تجربه کرد. بزرگ‌تر شدن چراغ‌ها میدان دید راننده به‌ویژه در شب را افزایش داد. هم‌چنین به‌منظور افزایش رفاه، شیشه جلو نیز عریض‌تر شد.

با آغاز دهه 70 شرکت ویرایش سنگین 12 تا 26 تن آن را نیز وارد میدان کرد. مرسدس‌بنز بین سال‌های 1965 تا 1988 مدل ساده و سبک‌تری از کامیون فوق که در حقیقت کامیونتی به اسم LP608 بود را تولید کرد. این خودرو از سوی مشتریان به اسم کابین مکعبی معروف بود. در بازار ایران محصول فوق به اسم خاور 608 شناسایی می‌شود.

حضور مرسدس‌بنز 1924 در ایران

سال 1338 شرکت خاور کار خود را با مونتاژ روزانه یک دستگاه کامیون آغاز کرد؛ اما در ادامه با توسعه سخت‌افزاری در سال 1343 موفق به عقد قرارداد با مرسدس‌بنز شدند که ماحصل آن مونتاژ کامیون و کامیونت‌های معروف بود.

نسخه ۳ محور کمپرسی بنز

این خودرو در ایران در سه تیپ 1924 دو محور و 2628 و 2624 سه محور (معروف به زیر مایلر) تولید می‌شد. از این میان تولید تیپ 2628 به‌کلی متوقف شده است. اینکه چرا این خودرو به مایلر معروف شد به این خاطر است که قسمت بار و کمپرسی آن را شرکتی به اسم مایلر تولید می‌کرد. درواقع آن روزها مرسدس فقط شاسی و موتور را برای بازارهای دیگر ارسال می‌کرد. در ایران نیز سازنده‌ها اغلب از اتاق مایلر و اشمیتز استفاده می‌کردند که به‌مرور کفی و کمپرسی مایلر و تانکر و بونکر اشمیتز محبوب‌تر شدند.

ایران به‌عنوان یکی از مشتریان پر و پا قرص مرسدس‌بنز طی دو دوره شراکت بادوامی با آلمان‌ها داشت. دوره اول در ایام پیش از انقلاب بود که اغلب شامل مونتاژ خودروهای کار و تجاری سنگین و نیمه‌سنگین می‌شد. دوره بعدی نیز به ایام اصلاحات بازمی‌گردد که حتی با سرمایه‌گذاری آلمان‌ها نیز روبرو شده بود. به‌طوری که مرسدس حتی 30 درصد از سهام شرکت موتورسازی تبریز یعنی ایدم را نیز خریداری می‌کند تا تبدیل به هاب ساخت موتورهای بنز در ایران و منطقه شود.

ایران خودرو دیزل

با پایان سال 2010 و مشکلات کارخانه مرسدس در ایران، همکاری دو طرف کمرنگ می‌شود. با تعطیلی دفاتر رسمی مرسدس در ایران تولید کامیون‌های مدرن نیز متوقف می‌شود و ایران‌خودرو دیزل با اتکا به توان داخلی مونتاژ محصولات فوق را ادامه می‌دهد. با این حال اعتبار و اصالت بنز به‌قدری بالاست که علیرغم مشکلات مالی سعی می‌کند به تعهدات خود پشت پا نزند. آن‌ها به طرف ایرانی پیشنهاد می‌کنند که در قالب یک شرکت ترکیبی (ایران‌خودرو دیزل و ماموت) اقدام به همکاری با دایملر کنند که البته این ماجرا پایان مشخصی پیدا نمی‌کند.

ایران‌خودرو دیزل بدون فراموش کردن 1924 در دوره‌ای سراغ عرضه مدل‌های مدرن‌تر اکسور و آکتروس می‌رود ولی قیمت بسیار بالای این دو کامیون آنها را از فاز رقابتی خارج می‌کند. شرکا خاور چهار تیپ قوای محرکه را برای شاسی بنز در نظر می‌گرفت. پیشرانه‌های 4 لیتری روی خاورهای 608 نصب می‌شد، پیشرانه‌های 7 لیتری روی کامیونت‌های 911 استفاده می‌شدند، پیشرانه‌های 9 لیتری که روی اتوبوس 302 و دوره کوتاهی روی کامیون‌های 1921 استفاده می‌شد و در آخر پیشرانه 12 لیتری 354 که روی کامیون‌های 1924 نصب می‌شد و البته هنوز هم از آن استفاده می‌شود.

مشخصات فنی مرسدس‌بنز 1924

تردیدی نیست که عمده موفقیت بنز کمپرسی را باید مدیون قوای محرکه‌اش بدانیم. نیروگاهی با کد OM335LA که می‌تواند 280 اسب‌بخار در 2300 دور در دقیقه نیرو و 1050 نیوتن‌متر در 1500 دور در دقیقه گشتاور را از پیشرانه 11580 سی‌سی خود بیرون بکشد.

پیشرانه ۱۲ لیتری کمپرسی بنز ۱۹۲۴

این سازه غول‌آسای شش سیلندر خطی مجهز به سیستم توربودیزل و طبیعتاً اینترکولر است. استفاده از جعبه‌دنده شرکت ZF با ساختار 6 سرعته بهترین انتقال قدرت را بین دو محور موجب می‌شود. البته نباید از فرمت قدیمی اکسل‌های آن متعجب شد. چراکه در محور جلو به‌صورت صلبی و I شکل است و در محور عقب به‌صورت چرخ‌دنده‌ای.

یکی از چالش‌های همیشگی کامیون فوق بحث ایمنی به‌ویژه در قسمت ترمزها بوده است. با اینکه طی سالیان اخیر دو محور عقب و جلو مجهز به ترمزهای دیسکی شده‌اند و عملکردشان نیز به دو مداره پنوماتیک تغییر کرده ولی باز هم به نظر نمی‌رسد که توان کافی برای کنترل سازه 19 تنی (وزن خالص به‌علاوه وزن بار) آن را داشته باشد.

مخزن سوخت فولادی 400 لیتری گازوئیل در 1924 یکی از برتری‌های بی‌رقیب آن است. البته لازم به یادآوری است که برخی از تجهیزات فنی این خودرو طی سال‌ها دستخوش تغییر شده‌اند. اکسل‌ها در سال 1380 کاملاً بازطراحی شدند. گیربکس آن نیز طی چند دوره از سوی ایران‌خودرو تغییر کرد. همان ایام بزرگ‌ترین تحول در فرمان 1924 رخ داد و جعبه‌فرمان ZF روی آن نصب شد.

محبوبیت کمپرسی بنز 1924 در برابر کامیون های چینی

چرا بنز کمپرسی هنوز محبوب است؟

موفقیت یک محصول در بازار تابعی از چند فاکتور است. مهم‌ترین نکته برای خریداران این کامیون توانایی‌های آن در مقابل قیمتش است. اگرچه برخی از شرکت‌های چینی طی چند مرحله قصد ورود به این بازار را داشتند ولی بحث کیفیت در میان‌مدت ناخودآگاه آن‌ها را از گردونه رقابت بیرون کرد.

دلیل بعدی موفقیت 1924 وفور قطعات یدکی و لوازم مصرفی‌اش است. از سوی دیگر تعدد تعمیرکاران آن نیز انتخابش را عقلانی کرده است. درواقع این خودرو از نظر خرابی آمار بالایی دارد ولی خبر خوب اینجاست که سادگی‌اش باعث شده تا تعمیر آن در بیابان هم میسر شود.

تمام این‌ها فارغ از چالش‌های مربوط به ایمنی و آلایندگی است، که بعید به نظر می‌رسد تا زمان فروش بالای آن تاثیری در محبوبیتش داشته باشند.

نویسنده : نیما حدادی

منبع : باما