نکاتی درباره خرید و فروش حواله‌های ایران خودرو و سایپا

با تغییر شرایط اقتصادی حاکم بر کشورمان، به ویژه بعد از خروج یک‌جانبه ایالات متحده از برجام در اوایل سال 1397، خرید خودرو به‌عنوان یکی از روش‌های قدیمی برای سرمایه‌گذاری‌، دوباره بر سر زبان‌ها افتاد. خودرو با اینکه کالایی مصرفی است و نباید سرمایه‌ای باشد اما عواملی همچون محدودیدت‌های ارزی (که با نوسانات ناگهانی و اعمال محدودیت‌های سختگیرانه برای خرید و فروش ارز همراه شد)، آشفتگی‌های دائمی در بازار بورس و همچنین تفاوت بسیار زیاد قیمت کارخانه‌ای خودرو با قیمت بازار آزاد، دست به دست هم دادند تا خیلی‌ها دوباره به خرید خودرو روی بیاورند.

در چنین شرایطی، تقاضا برای خرید خودرو صفر، بسیار بیشتر از عرضه خودروسازان شد. بنابراین مدیران دولتی، روش جدیدی به نام قرعه‌کشی خودرو را در اواخر بهار 1399 معرفی کردند؛ روشی که ابداع‌کنندگان آن، دو هدف مهم داشتند: یکی برای رساندن خودرو به دست مصرف‌کننده واقعی و دیگری برای شفاف‌سازی فرآیند واگذاری‌ها و توزیع خودروسازان.

چرا بازار حواله خودرو داغ است؟!

اگر نگاهی به آمارهای قرعه‌کشی ایران خودرو و قرعه‌کشی سایپا داشته باشید، حتما متوجه این نکته می‌شوید که برای اکثر محصولات این خودروسازان، میزان تقاضا برای ثبت‌نام خودرو، بیشتر از ظرفیت فروش خودروسازان است تا جایی که حتی در برخی مدل‌های کم‌تیراژ، شانس برند‌شدن ثبت‌نام‌کنندگان، بیشتر از چند درصد هم نیست.

حالا که شانس چندانی برای برنده‌شدن وجود ندارند، برخی‌ها به سراغ خرید خودرو کارکرده می‌روند چراکه مزایای زیادی برای‌شان دارد. مثلا اینکه طی چند روز، خودرو را تعویض پلاک می‌کنند، لازم نیست ماه‌ها منتظر تحویل خودرو بمانند و مهم‌تر اینکه دیگر نیازی نیست نگران قیمت روز خودرو باشند. آنهایی که در شرایط پیش‌فروش خودروسازان خوب می‌دانند که راجع به چه چیزی صحبت می‌کنیم!

اما برخی دیگر از مشتریان هستند که راه پرخطری را انتخاب می‌کنند و به‌جای خرید خودرو، به‌دنبال خرید و فروش حواله خودرو می‌روند. وقتی می‌گوییم پرخطر، یعنی موانع قانونی زیادی بر سر راه آنها وجود دارد که اگر حواس‌شان جمع نباشد، ضرر سنگینی برای‌شان خواهد داشت.

در این میان، برخی‌ها هستند که پول نقد دارند اما نمی‌توانند برای خرید خودرو ثبت‌نام کنند. گروهی دیگر هم هستند که ثبت‌نام کرده‌اند اما پول کافی برای تکمیل وجه را ندارند. اینجاست که معامله حواله‌های خودرو، در بازار آزاد، داغ می‌شود. بازاری که در آن «ظاهرا» هم فروشنده حواله خودرو، سود می‌کند و هم خریدار حواله خودرو، به هدفش می‌رسد. آیا واقعا همینطور است؟!

چرا قیمت خودرو از حواله خودرو مهم‌تر است؟

در زمان خرید خودرو، اگر به‌دنبال خرید حواله خودرو هستید، در ابتدا باید قیمت روز خودرو را چک کنید و ببینید که قیمت نمایندگی با قیمت بازار، چقدر تفاوت دارد. در محصولات تولید داخلی، بدلیل تیراژ کم و تقاضای زیاد، قیمت روز خودروها معمولا بسیار بیشتر از قیمت نمایندگی است.

اما مثلا در برخی مدل‌های چینی، شاید با خلاف این موضوع، مواجه شوید. این روزها اگر در بازار خودرو بگردید، چینی‌هایی را پیدا می‌کنید که در بازار آزاد، با قیمت کمتری نسبت به قیمت نمایندگی، فروخته می‌شوند. پس در چنین شرایطی، قیمت روز خودرو، می‌تواند فاکتوری بسیار مهم برای‌تان باشد چراکه اگر بی‌دقتی کنید، ممکن است میلیون‌ها تومان را به راحتی از دست بدهید.

خرید چه حواله‌ای قانونی است؟

روش قرعه‌کشی خودرو صرفا برای شرکت‌های ایران خودرو و سایپا الزامی شده است و تا زمانیکه تعداد متقاضیان، بیشتر از ظرفیت فروش باشد نیز همچنان برای این شرکت‌ها پابرجا خواهد بود. بنابراین خرید خودرو حواله‌ای، از سایر شرکت‌های خصوصی، مانند مدیران خودرو، کرمان موتور، بهمن موتور و ... «معمولا» غیرقانونی نیست مگر آنکه بصورت رسمی و توسط نمایندگی‌ اعلام شده یا در متن قرارداد فروش خودرو، قید شده باشد.

خرید چه حواله‌ای غیرقانونی است؟

در زمان خرید خودرو، حتما دقت کنید که تمامی حواله‌های ایران خودرو و تمامی حواله‌های سایپا، غیرقابل خرید و فروش هستند. هم ایران خودرو و هم سایپا، بارها درباره خرید حواله خودرو هشدار داده‌اند و گفته‌اند که در صورت محرز شدن معامله حواله خودرو، هم ممکن است طرفین را به مراجع قضایی معرفی کنند و هم ممکن است قرارداد فروش خودرو را باطی کنند.

البته ذکر این نکته ضروری است که در برخی شرایط بسیار خاص، مثل «تبدیل خودرو» یا «فعال شدن امکان صلح» یا سایر شرایط دیگر، ممکن است امکان معامله حواله ایران خودرو یا حواله سایپا، وجود داشته باشد.

خرید و فروش حواله قرعه کشی خودرو چگونه است؟

هم ایران خودرو و هم سایپا، اعلام کرده‌اند که انتقال امتیاز یا انتقال حقوق ناشی از برنده‌شدن در قرعه‌کشی خودرو، به اشخاص ثالث، ممنوع است. بنابراین خرید و فروش حواله‌های قرعه‌کشی ایران خودرو و سایپا نیز (تا اطلاع ثانوی) غیرقانونی خواهد بود.

امکان صلح در حواله خودرو چیست؟

یکی از مهم‌ترین قوانین جدیدی که برای خرید خودرو، وضع شده، این است که «امکان صلح» در قراردادهای فروش ایران خودرو و فروش سایپا، دیگر وجود ندارد. اما صلح چیست و چرا از قرارداد مشتریان حذف شده است؟

«صلح» بصورت خلاصه، یعنی اینکه خریدار اصلی خودرو، قبل از تحویل گرفتن خودرو از نمایندگی، سندی را تنظیم می‌کند که به موجب آن، می‌تواند خودرو را به شخص ثالث، بفروشد. بنابراین اسناد و مدارک خودرو نیز به نام شخص ثالث، صادر خواهد شد. متاسفانه تا سال‌ها، سودجویان از «امکان صلح» سواستفاده می‌کردند و قبل از تحویل گرفتن خودرو، آنرا با قیمتی بسیار بیشتر، در بازار آزاد می‌فروختند و اصطلاحا، یک‌شبه پولدار می‌شدند!

اما برای آنکه محصولات ایران خودرو و سایپا، با احتمال بیشتری بدست مصرف‌کننده واقعی برسد، «امکان صلح» را از تمامی قراردادهای فروش ایران خودرو و سایپا، حذف کرده‌اند.

خرید و فروش وکالتی حواله خودرو چگونه است؟

بعد از آنکه «امکان صلح» از قراردادهای ایران خودرو و سایپا حذف شد، خرید خودرو صفر، سخت‌تر از قبل شده بود اما سودجویان هم بیکار ننشستند و روش دیگری را ابداع کردند؛ روشی که با نام «فروش وکالتی حواله خودرو» معروف شد و حتی برخی از مصرف‌کنندگان واقعی را هم گرفتار خودش کرد.

در این روش خرید خودرو، فروشنده حواله خودرو و خریدار حواله خودرو، «وکالتنامه‌ بلاعزل» را میان خودشان تنظیم می‌کنند که طی آن، فروشنده متعهد می‌شود که خودرو و سندش را به خریدار تحویل دهد. خریدار هم چکی را به عنوان ضمانت به فروشنده تحویل می‌دهد.

متاسفانه در این روزها، فروش وکالتی حواله خودرو، تنها روشی است که برای سودجویان باقیمانده اما باید این نکته را هم یادآور شویم که دور زدن قانون، تفاوتی با کار غیرقانونی ندارد! باید بدانید که فروش امتیاز خودروهای ثبت‌نامی با هر روشی و با هر استدلالی، غیرقانونی است و می‌تواند تبعات مالی زیادی برای هردوطرف معامله، داشته باشد.

ضمن اینکه حتی بعد از تحویل خودرو، سند خودروها به مدت یکسال در رهن شرکت ایران خودرو یا شرکت سایپا باقی می‌ماند و طی این یکسال، ممکن است هر اتفاقی برای طرفین معامله، رخ دهد!

خرید خودرو کارکرده با سند رهنی چگونه است؟

اگر شما قصد خرید خودرو کارکرده‌ای را دارید که سندش در رهن خودروساز است، اکیدا توصیه می‌کنیم این کار را انجام ندهید چرا که:

1- تا زمانیکه سند خودرو در رهن خودروساز باشد، حتی اگه وکالتنامه فروش خودرو هم تنظیم کرده باشید، بازهم خودروساز، به خریدار اصلی فقط پاسخگوست نه به شما (شخص ثالث). بنابراین برای فک رهن سند، فقط خریدار اصلی باید اقدام کند.

2- تا قبل از تحویل خودرو به خریدار اصلی، اگر خودروساز متوجه شود که شرایط قرارداد فروش رعایت نشده است، می‌تواند ثبت نام خودرو را ابطال کرده، هزینه واریزی توسط خریدار اصلی را برگردانده و خودرو را پس بگیرد.

3- خریدار اصلی اگر قبل از فک رهن سند، اقدام به فروش خودرو کند و آنرا در اختیار شخص ثالث قرار دهد، انجام هرگونه نقل و انتقال یا تعویض پلاک خودرو، برای هیچکدام از طرفین معامله، امکان‌پذیر نیست. بنابراین تا یکسال (موعد فک رهن ایران خودرو و سایپا)، پلاک خریدار اصلی، باید روی خودرو باقی بماند. لذا در صورت بروز هرگونه تخلف قانونی یا هرگونه تخلف راهنمایی و رانندگی توسط شخص ثالث، این خریدار اصلی است که باید پاسخگوی پلیس و مراجع قضایی باشد.

نکته آخر اینکه قبل از خرید خودرو کارکرده از محصولات ایران خودرو و سایپا، حتما وصعیت سند خودروها را از طریق نمایندگی مرکزی، استعلام بگیرید.

نویسنده : مرتضی برجسته

منبع : باما